100 o fentrau fferm newydd ym Mhowys: Partneriaeth Ffermydd y Dyfodol

“The Future Farms initiative in Powys sets out to address the gap between business-as-usual and the hard evidence that the food system must change, if we are to feed all the people well.” Proffeswr Tim Lang

“Through public policy we have to design a system that has far more resilience. What we need is lots of local food production.” James Rebanks

“We urgently need more – not less – home-grown fruit and veg, or we face further disaster for supermarket shelves, our health, and the environment.” Guy Singh-Watson

“We are developing the skills to practice agroecological farming, but we are blocked from practising it. The price of land is prohibitive and this kind of farming needs homes for people living and working on the land.” Myfyrwyr a graddedigion Coleg y Mynydd Du, Powys

Ein cenhadaeth: creu 100 o fentrau ffermio agroecolegol newydd ym Mhowys, gan wasanaethu marchnadoedd lleol a rhanbarthol

Bydd y mentrau ffermio yn dod ar sawl ffurf.

MENTRAU FFERMIO NEWYDD AR FFERMYDD PRESENNOL

Byddai llawer o ffermwyr presennol yn arallgyfeirio i arddwriaeth agro-ecolegol pe bai marchnadoedd diogel. Rydym yn adeiladu'r rhain. Rydym newydd dderbyn ein harcheb gyntaf o Birmingham.

FFERMYDD FFORDDIADWY I DDECHREUWYR NEWYDD

Mae angen i ni agor tir sydd wedi'i orbrisio er mwyn galluogi cenhedlaeth newydd o dyfwyr i ddechrau tyfu'n agroecolegol. Maen nhw angen cartrefi lle maen nhw'n gweithio. Mae hynny'n golygu lesu tir gan Gyngor Sir Powys (sydd â 10,500 erw o dir fferm) neu brynu tir i berchnogaeth gymunedol.

Rydym wedi adeiladu tair fferm newydd yn Sarn ym Mhowys

PROSIECTAU TYFU BWYD CYMUNEDOL

Ni all rhai teuluoedd fforddio bwyd ffres. Mae angen ffynhonnell fforddiadwy o'r bwyd hwn ar bob cymuned ar gyfer teuluoedd ar incwm isel.

Chwe cham gweithredu i ddarparu’r genhadaeth 100 fferm

Mae 100 o fentrau fferm agro-ecolegol newydd ym Mhowys yn nifer gymedrol o’i gymharu â’r angen, ond mae’n her enfawr oherwydd bod cymaint o bethau’n rhwystro newid.

Caffael tir ac adeiladu ffermydd newydd

Gallwn adeiladu ar dir sydd wedi'i lesu gan gyrff cyhoeddus ym Mhowys. Adeiladwyd cynllun peilot fferm Sarn ar dir a oedd wedi'i lesu gan Gyngor Sir Powys am 95 mlynedd. Mae gan y Cyngor 10,500 erw o dir fferm.
Gallwn hefyd brynu tir i berchnogaeth gymunedol. Mae prosiect cyntaf yn cael ei gynllunio yn Nhalgarth yn y Parc Cenedlaethol. Bydd hyn yn gofyn am lansio cyfrwng perchnogaeth tir cymunedol newydd.
Rydym yn gweithio gyda Chymdeithas Dai ClwydAlyn, i adeiladu cartrefi fferm o fewn cynllun tai cymdeithasol Cymru.

Cynllun peilot: 3 fferm fforddiadwy yn Sarn

Creu mynediad at farchnadoedd newydd a chadwyni cyflenwi newydd

Mae tair marchnad:
> lleol/cymunedol (canolfannau bwyd)
> ysgolion Powys (caffael)
> dinasoedd (Birmingham) - mae'r archeb gyntaf o Birmingham am fwyd ffres a dyfir ym Mhowys newydd gael ei sicrhau.

Mae angen i ni greu strwythurau marchnata cydweithredol ar gyfer ein ffermydd.

Datblygu polisi cynllunio i gefnogi diogeledd bwyd a chenhedlaeth newydd o ffermwyr

Rydym eisoes wedi helpu dylunio canllawiau cynllunio 'cartrefi ar gyfer garddwriaeth' newydd ym Mhowys a Pharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Rydym yn ymgysylltu â datblygiad Cynlluniau Datblygu Lleol ym Mhowys a Pharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Rydym yn eirioli dros ddiogelu tir fferm mewn polisi cynllunio cenedlaethol.

Canllawiau cynllunio newydd ym Mhowys

Datblygu sgiliau a llwybrau i ffermio ar gyfer cenhedlaeth newydd o ffermwyr

Rydym yn adeiladu pont o raddio o Goleg y Mynydd Du a cholegau eraill i redeg busnesau ffermio - profiad gwaith a phrentisiaethau.

Hwyluso cymorth busnes i ffermwyr

Roedd cymorth busnes a ariannwyd gan Lywodraeth Cymru i'r ffermwyr yn ein prosiect peilot yn Sarn yn dda iawn. Byddwn yn cynyddu hyn yn y dyfodol.

Eirioli dros gymorth ariannol i ffermydd agroecolegol bach sy'n gwasanaethu marchnadoedd lleol a rhanbarthol

Rydym yn dadlau dros gefnogaeth benodol ar gyfer tyfu bwyd lleol er mwyn sicrhau diogeledd bwyd o fewn Cynllun Ffermio Cynaliadwy Cymru.

Llun gan Richard Szwejkowski

Partneriaeth Ffermydd y Dyfodol

Fermydd a Gerddi Cymdeithasol

Ymddiriedolaeth Ein Bwyd

Cultivate

Coleg y Mynydd Du

Coleg Cambria

Ymddiriedolaeth Roddick

Nature Friendly Farming Network

Lantra

Landworkers' Alliance

Consortiwm Gwlad

Ymddiriedolaethau Natur Cymru

Cyngor Sir Powys

Cynllun corfforaethol

Grwpiau Arloesi

Mae Partneriaeth Ffermydd y Dyfodol yn gweithredu trwy bum grŵp arloesi.

Tir a Ffermydd

Sicrhau tir i berchnogaeth gymunedol a'i wneud ar gael am byth ar gyfer tyfu bwyd agroecolegol ar gyfer marchnadoedd lleol a rhanbarthol. Adeiladu ffermydd bach a phrosiectau tyfu cymunedol ar y tir, gyda tharged o 100.

Cylch gorchwyl y grŵp

Polisi a Chynllunio

Datblygu strategaeth eiriolaeth polisi ar lefel Powys ac ar lefel Llywodraeth Cymru.

Cylch gorchwyl y grŵp

Cyrchiad at farchnadoedd

Adeiladu cyrchiad at farchnadoedd diogel er mwyn cefnogi ehangu ffermio bwyd ffres ym Mhowys.

Cylch gorchwyl y grŵp

Sgiliau a chymorth busnes

Cyflenwi'r gweithlu medrus sydd ei angen ar fentrau ffermio bwyd ffres sy'n ehangu ym Mhowys. Adeiladu cefnogaeth fusnes i fentrau ffermio newydd.

Cylch gorchwyl y grŵp

Tyfu cymunedol

Gan weithio gyda chymunedau, datblygu rhaglenni tyfu bwyd sy'n gwasanaethu teuluoedd incwm isel.

Cylch gorchwyl y grŵp

Y print mân

Cytundeb Partneriaeth, Chwefror 2026

Cenhadaeth, tasgau, gweithrediadau.

Cyswllt

Cynllun Gweithredu Amgylcheddol

Camau gweithredu i leihau effaith amgylcheddol, cynyddu canlyniadau cadarnhaol i natur, a sicrhau defnydd cyfrifol o adnoddau.

Cyswllt

Polisi Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant

Ymrwymiad i hyrwyddo cydraddoldeb, amrywiaeth, cynhwysiant a hygyrchedd ar draws pob agwedd ar waith y Bartneriaeth.

Cyswllt

Polisi Iaith Gymraeg

Ymrwymiad i sicrhau nad yw'r iaith Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na'r Saesneg wrth gynllunio, cyflwyno a chyfathrebu holl weithgareddau'r prosiect.

Cyswllt